Samenwerken aan complexe problemen

Of het nu gaat over uitdagingen op het vlak van energie, zorg, arbeid, landbouw, inclusie… dikwijls laten die zich niet oplossen vanuit één perspectief. Daarom schreven Dorothy Mingneau en Sara Leysen ‘Verandervuur’, een boek waarin ze processen en vaardigheden beschrijven die cruciaal zijn bij het samenwerken aan complexe uitdagingen over silo’s heen. Op 12 oktober zijn ze te gast bij Etion.

Wil je het model van de kledingindustrie disrupteren, dan heb je schaal nodig en/of samenwerking. En die realiseer je niet zonder een zekere gedeelde ambitie. Dorothy Mingneau: “En die mag best ambitieus zijn. Wat als alle Belgen binnen 10 jaar nog slechts de helft van de kledij aankopen van vandaag? Of wat als we streven naar 100% recyclage van onze kledij?” Om die ambitie waar te maken, kunnen alle actoren een rol opnemen. Neem nu het beleid. Zij kunnen enerzijds regels en beperkingen opleggen en tegelijk ruimte creëren voor vernieuwende oplossingen van bedrijven. Terwijl onderzoekscentra de sector ondersteunen in kennis over recyclage, alternatieve productie, alternatieve materialen,… “Alleen als ze samenwerken kan er écht iets bewegen”, zo ziet Sara Leysen.

De verandering komt op gang zodra spelers streven naar oplossingen die inspelen op die van anderen.

Hoe we dat doel bereiken, wordt even minder belangrijk. Het gaat erom dat wat we doen, verweven is met wat de anderen doen. Sara Leysen: “Collectief komen we tot meer impact. Neem nu de energietransitie. Zeer uiteenlopende spelers deden inspanningen voor oplossingen rond zonnepanelen, maar de verandering komt echt op gang zodra actoren streven naar oplossingen die inspelen op die van anderen, waarbij ze minstens nadenken over standaarden of hun impact op andere systemen, zoals ons elektriciteitsnetwerk. Zo zie je sneller echte systeemveranderingen.”

Brave spaces

‘Verandervuur’ brengt ook een methodiek om na te denken in ecosystemen over alternatieve benaderingen. Eén van de elementen daarin is de creatie van brave spaces. Sara Leysen: “We kennen al safe spaces, waar mensen durven te zeggen wat ze denken. Maar in brave spaces creëren we ruimte voor open gesprekken over belangen die spelen onder de waterlijn. Zo vinden actoren en partners met andere belangen, tempo’s en logica, misschien toch een manier om samen te werken. In zo’n brave space kunnen we met een potentiële partner een zorg uiten, bijvoorbeeld dat die partner ook een concurrent is en dat er toch wel terughoudendheid heerst om bepaalde zaken te delen. Of misschien spelen er machtsverhoudingen tussen gevestigde waarden en nieuwe, kleinere initiatieven. Niet zelden blijven beslissingen langer dan nodig hangen, want gesprekken onder de waterlijn vindt iedereen lastig.”

Normkatalysatoren

Maar hoe deblokkeer je dergelijke hangende gesprekken? Sara Leysen en Dorothy Mingneau hanteren daarvoor gesprekstechnieken. Dorothy Mingneau: “Het helpt dan om in elkaars schoenen te gaan staan, om elkaars perspectief beter te begrijpen. In een mobiliteitsproject waaraan ik mocht meewerken, hebben we op een bepaald moment de diverse actoren laten redeneren vanuit elkaars perspectief. Dat creëert begrip voor elkaars gevoeligheden en helpt om effectief stappen naar elkaar te zetten. Een mooi voorbeeld hiervan is wat Trivizor doet. Zij bundelen logistieke stromen van concurrerende bedrijven. Trivizor organiseerde denkoefeningen rond bundeling van producten van concurrerende bedrijven en slaagde erin om vertrouwelijkheidskwesties uit te schakelen. Wat ook het belang illustreert van een orchestrator bij het beheren van brave spaces.”

Er is ook nood aan normkatalysatoren die paradigma’s doorbreken. Sara Leysen: “Waarom zou de consument het als normaal beschouwen dat de mode meerdere keren per jaar een nieuwe collectie lanceert? Beseffen we dat het dertig jaar geleden heel anders was? Moeten we zelf een auto bezitten? Moeten we naar een zelfrijdende auto die dan toch ook weer in de file staat? Moeten we niet gaan nadenken over onze vervoersgewoonten? Kunnen we geen ritten gaan delen?”

Lees hieronder het volledige artikel in Ondernemen.

Te gast bij Etion, 12 oktober

Samen met Dorothy Mingneau en Sara Leysen denken we na over het opzetten van een succesvol ecosysteem. Verwacht je aan een interactieve avond (maandag 12 oktober, 18:30 uur, Deinze) met voorbeelden uit de praktijk; het boek ‘Verandervuur’ krijg je na afloop mee naar huis. Meer info en inschrijven.