Waardengedreven denken en handelen tégen polarisatie

Mochten we het aan bedrijfsfilosoof Jochanan Eynikel vragen, hij zou vdk bank typeren als een ‘collectivistisch georiënteerde onderneming’, die verantwoordelijkheid opneemt binnen een groter geheel. Vanuit een missie streeft ze naar collectieve waardecreatie en neemt ze al eens publiek stelling. In een gesprek met CEO Leen Van den Neste komen al die zaken spontaan aan bod.

Etion: Na honderd jaar blijft de missie van vdk bank dezelfde: geld aan het werk zetten voor een betere maatschappij en voor klanten.

Leen Van den Neste: “Die is nog altijd actueel sinds onze stichting door de textielvakbond in 1926. We schaven natuurlijk wat aan de strategie in functie van nieuwe doelgroepen die nood hebben aan financiële inclusie, maar ze berust altijd op twee pijlers. De eerste is een bank die dicht bij de klant staat. Wij blijven kantoren openen, we zetten in op fysiek contact met klanten. Een krediet wordt bezegeld met een handshake die wederzijds vertrouwen uitspreekt en waarbij we elkaar eens diep in de ogen kijken. De tweede pijler is duurzaam bankieren. We blijven bijvoorbeeld weg van fossiele brandstoffen en wapens. Dat geldt voor onze balans, maar evengoed voor onze buitenbalansposities.”

Geen defensiegerelateerde aandelen is in deze tijden minder evident. Moet Europa haar democratie niet beschermen?

“Investeren in defensie zien wij als een overheidsopdracht. Moet België zich verdedigen? Absoluut. Misschien moet er meer geïnvesteerd worden in afweermiddelen en moeten we onze infrastructuur beter beveiligen? Zeker. We zouden nog kunnen overwegen om investeringen in infrastructuur, zoals wegen etc., te steunen. Maar alles wat wapens betreft, zien we als een overheidsopdracht. Vertrouw je dat toe aan een kapitalistisch systeem, dan bewerkstellig je dat mensen baat hebben bij meer wapens en langdurige conflicten.”

Jullie blijven inzetten op kantoren, waar andere spelers inzetten op efficiëntie en kosten?

“Wat ons niet belette om hard te groeien. Vorig jaar bijna twaalf procent. Ons balanstotaal bedraagt bijna zes miljard, we hebben 170.000 klanten die we ontvangen in 60 kantoren, dus onze footprint blijft groeien.”

Blijft de Belg vooral een grote spaarder en is er geen betere manier om 274 miljard euro spaargeld ondernemender aan het werk te zetten?

“Elke euro van onze 5,4 miljard euro spaargeld wordt voor 80 procent in woonkredieten en een stukje in ondernemingskredieten besteed, dikwijls in de sfeer van duurzaamheid en social profit. Dat cijfer is representatief voor Belgische retailbanken. Kredietverlening in België aan het werk zetten is een strategisch doel. Dankzij dat spaargeld kunnen Belgen goedkoop en veilig lenen. De overige 20 procent van dat spaargeld, zowat een miljard euro, beleggen we in een zeer gediversifieerde effectenportefeuille die bijna uitsluitend bestaat uit geratete obligaties. 30 tot 40 procent ervan zit in staatspapier, wat een bank sowieso moet doen om haar liquiditeit te ondersteunen. Bij ons is dat Belgisch staatspapier. Dus meer dan 85 procent van het spaargeld blijft in België geïnvesteerd. Dat kan je niet zeggen van veel beleggingsfondsen die in België verkocht worden. Een slordige 50 à 60% daarvan wordt in de Verenigde Staten geïnvesteerd en nog meer wereldwijd. We kunnen niet klagen dat onze Europese kapitaalmarkt niet werkt door onze spaarmarkt. Misschien moet de overheid er maar eens over nadenken om die beleggingsfondsen wat meer in Europa te houden?”

Het is belangrijk dat waardengedreven vakbonden en werkgevers zich niet uit elkaar laten drijven, wat nu wel voor een stuk wel gebeurt

Veel van je keuzes zijn christelijk geïnspireerd. Rerum Nova­rum was voor jou een hoogdag?

“Zeker. Ik ging naar vieringen in Gent en in Oostende. De nog versterkende polarisatie en daarmee wellicht samenhangend een nog grotere ongelijkheid, verontrusten me. Een fenomeen als polarisatie vraagt meer dan ooit een waardengedreven denken en handelen. Voor mij is dat een christelijk kader; Jezus is voor mij een heel inspirerende figuur, maar ook andere religies kunnen waardengedreven zijn. Voor mij is de essentie: kijken vanuit waarden, vertrekken vanuit een mooi mensbeeld, en altijd de mens voor ogen houden.”

Je sprak je uit in de pers tegen polarisatie en wees op de rol van een positieve werkplek bij het counteren ervan.

“We zullen allemaal samen aan de slag moeten en waardengedreven werkgevers hebben daar een hefboom. Ook de vakbonden hebben die. Wij investeren flink wat tijd in de relaties met onze sociale partners. Het is belangrijk dat waardengedreven vakbonden en werkgevers zich niet uit elkaar laten drijven, iets wat nu wel voor een stuk gebeurt. Kijk maar naar de discussie over de ziekenfondsen.”

Lees het volledige artikel in het juninummer van Ondernemen.