Vertrouwenbouwers

Het is eigen aan de toekomst dat ze onvoorspelbaar is. Toch wordt de toekomst mede gevormd door de keuzes die we vandaag maken. Als mens, als onderneming, als samenleving. In onzekere, complexe tijden staan die keuzes nog meer op scherp. De huidige geopolitieke, sociale en technologische omwentelingen doen velen naar de adem happen. Ook ondernemers. 

“I believe we are entering a rite of passage, both turbulent and inevitable, which will test who we are as a species” schreef Anthropic-ceo Dario Amadei in zijn opgemerkte essay ‘The adolescence of Technology’. Niettegenstaande de kansen die AI biedt waarschuwt Amadei ook voor ongeziene risico’s die de ontwikkeling van hyperintelligente AI met zich meebrengt. Zoals controleverlies, misbruik, werkloosheid en sociaaleconomische disruptie. Welke plek heeft de mens in een wereld waarin AI het menselijke kunnen in veel domeinen overtreft?  

Vereilanding

Niet alleen superieure AI roept vandaag existentiële vragen op over ons mens-zijn. De mens is een diepsociaal wezen. Wat betekent dit in een wereld waarin isolationisme en sociaal wantrouwen hoogtij vieren? De jaarlijkse Edelman Trust Barometer spreekt van een fenomeen van ‘vereilanding’ (Edelman, 2026). Zeven op de tien mensen plooit zich terug op de eigen gemeenschap en heeft enkel nog vertrouwen in wie nabij is of op ons lijkt: buren, vrienden, familie en mensen met wie we waarden en opvattingen delen. Wat anders of veraf is – internationale instellingen, grote bedrijven of mensen met andere waarden of opvattingen – wordt veelal gewantrouwd. Edelman wijst op vier oorzaken van deze vertrouwenscrisis: 

• Economische onzekerheid: grote schokken zoals handelstarieven of geopolitieke conflicten zorgen voor instabiliteit op de (arbeids)markt. Gemiddeld vier op de tien werkenden vreest achterop te raken door de snelle evolutie van artificiële intelligentie. 

• Groeiend pessimisme: slechts één op drie gelooft dat de volgende generatie beter af zal zijn dan de huidige. In Europese landen als Frankrijk, Duitsland en Italië is zelfs minder dan 10% nog hoopvol over de komende generatie. 

• Institutionele crisis: het vertrouwen in publieke instellingen zoals overheden, media of kennisinstellingen is historisch laag. 

• Informatiecrisis: 70% van de bevolking gelooft dat politici bewust liegen. 65% vreest buitenlandse inmenging door desinformatie. Minder dan 40% ontvangt nog informatie uit ideologisch diverse nieuwsbronnen. 

Deze cijfers wijzen vooral op angst. Voor de toekomst, voor mijn job, voor verandering, voor niet meer mee te kunnen, voor de ander. Dat is begrijpelijk. Maar angst helpt ons niet vooruit. Angst vergroot wantrouwen en tegenstellingen. Terwijl de uitdagingen van vandaag net vragen om hoop, samenwerking en moreel leiderschap.

Leiders en ondernemers kunnen daarin het verschil maken. Zoals de Canadese premier Carney die op het World Economic Forum in 2026 pleitte voor samenwerking en respect voor mensenrechten als antwoord op brutale machtspolitiek. Of de eerdergenoemde ceo van Anthropic die weigert zijn AI-technologie zomaar ter beschikking te stellen van het Pentagon en de ontwikkeling van autonome wapens en spionagetechnologie.  

Het zijn voorbeelden van leiders die de mens centraal zetten in de omgang met technologische en politieke verandering. Ze geven richting en houvast in een wereld met weinig vertrouwensbakens.

Etion Leadership Award

De Etion Leadership Award 2027 wil leiders in de kijker zetten die bouwen aan vertrouwen. Niet alleen aan relationeel vertrouwen tussen mensen maar ook aan systemisch vertrouwen: in betrouwbare technologie, in betrouwbare bedrijven en instellingen, in een veerkrachtige samenleving. Ondernemers die angst voor technologische vervreemding wegnemen met mensgerichte innovatie. Leiders die sociale ontrafeling bestrijden met beleid en sociale innovatie die de mens centraal zet en het maatschappelijk weefsel versterkt. Kortom: vertrouwenbouwers in een wereld op zoek naar de menselijke plek. 

Criteria

Naast de 7 vaste criteria voor waardengericht leiderschap hanteert de jury 5 thematische criteria voor de selectie van kandidaten (zie onder).

Vertrouwenbouwend leiderschap

• Ondernemend. Ze hebben skin in the game en maken niet alleen het verschil met ideeën en bewustwording, maar ook met ondernemerschap en (sociale) innovatie die de mens centraal zet. 

• Richting- en hoopgevend: ze zijn ‘koersmakers’ met een heldere visie waarmee ze iedereen meekrijgen in de omgang met complexe uitdagingen. 

• Samenwerkend: ze zoeken gedeelde oplossingen voor collectieve problemen door mensen vertrouwen te geven in plaats te kiezen voor eigenbelang of autoritarisme. 

• Techno-possibilisme: ze wijzen technologie niet af, maar benutten technologie voor menselijke en maatschappelijke waardecreatie. Met waarden als vertrouwensbakens voor betrouwbare AI.  

• Transparant & integer: ze bouwen vertrouwen door transparant te zijn over de keuzes die ze maken als ondernemer, tech-speler of leider en belichamen de waarden die ze voorstaan. Daarnaast investeren ze in een kader waarin ook anderen zich veilig voelen om transparant te zijn.