Samenleven is een werkwoord

Etion: Vanuit CIRRA, een onderzoekscentrum rond levensbeschouwing en diversiteit in Vlaanderen, ga je ook in gesprek met geradicaliseerde jongeren. Hoe gaat dat in de praktijk?

Khalid Benhaddou: “Met ons team van zeven mensen zetten we sterk in op vroegdetectie, samen met scholen en middenveldorganisaties. Wanneer directies of leerkrachten voelen dat de sfeer in een klas onder druk staat — bijvoorbeeld omdat religieuze of culturele overtuigingen verengen tot een wij-zij-verhaal — dan stappen wij mee in. Soms begeleiden we leerkrachten, soms gaan we rechtstreeks in gesprek met leerlingen. Wat daarbij centraal staat, is luisteren. Echte erkenning geven. Radicalisering groeit zelden uit een theologisch debat; ze groeit uit een gevoel. Uitsluiting. Onzichtbaarheid. Onrecht. Dat kan je niet neutraliseren met statistieken. Je moet eerst ruimte maken voor wat iemand heeft meegemaakt.

Extremisme is vaak een schreeuw om antwoord op existentiële vragen: wie ben ik? Waar hoor ik bij? Wie ziet mij? Als je daar geen taal voor vindt, wordt ideologie een toevluchtsoord. Pas wanneer iemand zich gehoord weet, kan je het hebben over teksten, over feiten, over grenzen en verantwoordelijkheid.

Veel jongeren ervaren vandaag wat sociologen ‘onthechting’ noemen: een gebrek aan resonantie met hun omgeving. Ze voelen zich nergens echt thuis. Wij proberen hen opnieuw verbinding te laten maken, met zichzelf, met hun traditie, met de samenleving.”

Diversiteit is niet in se positief of negatief, maar krijgt betekenis door de manier waarop je ermee omgaat.

Etion: Waarin ligt de aantrekkingskracht van een radicale islam?

Khalid: “Ronselaars mikken niet op de sterkste leerlingen van de klas, maar op jongeren die worstelen met hun identiteit. Ze selecteren verzen uit de Koran en knopen die vast aan een gevoel dat bij sommigen leeft: deze samenleving zal jou nooit echt aanvaarden.

Of dat gevoel objectief klopt, is niet eens de eerste vraag. In hun beleving is het waar. En perceptie stuurt gedrag. Vervolgens wordt een eenvoudig verhaal aangeboden: hier ben je een vreemde, daar hoor je bij een wereldwijde gemeenschap van broeders en zusters. Dat geeft betekenis, erkenning, een gevoel van thuiskomen. In wezen draait het minder om believing dan om belonging. Niet zozeer om wat je gelooft, maar om waar je bij hoort.”

Lees het volledige interview in het maartnummer van Ondernemen.