Deelenergie: samenwerken om restwarmte te benutten

In onze huidige economie gaat nog steeds een enorme hoeveelheid energie verloren, meestal onder de vorm van warmte. In België is het theoretisch potentieel van restwarmterecuperatie goed voor 37% van de totale warmtevraag. Uit studies bij onze noorderburen blijkt dat het zou gaan om het equivalent van 14 miljard kubieke meter aardgas, evenveel als het jaarlijks verbruik van alle Nederlandse huishoudens samen.

Lokale besturen in de regisseursstoel

Die aandacht voor het hergebruik van restwarmte is ook vervat in het Vlaamse beleid. De meeste steden en gemeenten ondertekenden het Lokaal Energie- en Klimaatpact (LEKP), waardoor ze zich engageren om te verwarmen zonder fossiele brandstoffen. Daarvoor moeten ze een warmteplan uitwerken tegen 2030 met daarin een warmtezoneringskaart, een restwarmteanalyse en een actieplan. Grote steden zijn hiermee al volop aan de slag. Voor de Vlaamse regering zijn de lokale besturen “de regisseur van de warmtetransitie”.

In België is het potentieel van restwarmterecuperatie goed voor 37% van de totale warmtevraag.

Pionier op dat vlak was Agfa-Gevaert in Mortsel dat restwarmte uit de productie ter beschikking stelde van een warmtenet in de nieuwbouwwijk Minerve, even verderop in Edegem. Het bedrijf bekijkt de mogelijkheid om nog bijkomende — bestaande — appartementsgebouwen in de buurt van warmte te voorzien.

Onbekend potentieel

Ook in West-Vlaanderen loopt een project waarbij restwarmte uit de koeling van een productiehal wordt ingezet om nabijgelegen kantoren te verwarmen. Daar was de inzet van een energiemakelaar nodig om de geesten te laten rijpen. “Zelfs vooruitstrevende bedrijven staan niet altijd stil bij het potentieel van hun eigen installaties”, zegt Els Ghyselen, drijvende kracht achter het Platform Energiemakelaar. “Voor veel bedrijven is restwarmte financieel gezien een detail in hun totale budget. Maar de volgende grote efficiëntiewinst voor de hele maatschappij zit net in samenwerking op lokaal niveau.”

Het probleem is vaak niet de technologie, maar het gebrek aan inzicht in wie warmte over heeft en wie warmte nodig heeft. Een energiemakelaar brengt die puzzelstukken samen, werkt de businesscase uit en begeleidt het volledige traject. De kern van het probleem is dat die samenwerking ook een onderlinge afhankelijkheid creëert tussen aanbieder en afnemer.

“Onze rol vraagt niet alleen technische kennis”, zegt Els Ghyselen. “Het vraagt vooral soft skills: vertrouwen opbouwen, weerstand ombuigen, belangen scherp krijgen en partijen door een complex beslissingsproces loodsen.”

Lees het volledige artikel in het juninummer van Ondernemen.