China Deep Dive: snelheid, schaal en pragmatisme

Snelheid, schaal en effectiviteit: drie woorden die blijven hangen na een intensieve studiereis langs Shanghai, Hangzhou, Hefei en Beijing (zie ook het videoverslag op YouTube). We bezochten ondernemingen die wereldwijd vooroplopen in elektrische mobiliteit, robotica, artificiële intelligentie en hernieuwbare energie. Niet zozeer de technologie op zich maakte indruk, maar vooral de snelheid waarmee nieuwe ontwikkelingen worden omgezet in concrete toepassingen.

Van innovatie naar toepassing

Bij de roboticaspecialisten Unitree en Deep Robotics zagen we hoe humanoïde robots en andere geavanceerde machines hun weg zoeken naar commerciële toepassingen. Bij BrainCo en Rokid maakten we kennis met technologieën die de grenzen tussen mens en machine verleggen. Van slimme brillen tot geavanceerde kunstledematen die via hersensignalen kunnen worden aangestuurd: wat gisteren nog sciencefiction leek, wordt vandaag werkelijkheid.

Hetzelfde beeld bij Sungrow, een wereldspeler in hernieuwbare energie en energieopslag, die ook volop inzet op waterstoftechnologie en recent een vestiging opende in Zaventem.

De Chinese kracht ligt niet uitsluitend in het bedenken van nieuwe technologie, maar vooral in het vermogen om ze razendsnel op grote schaal toe te passen. Innovatie wordt er niet alleen gemeten aan patenten of onderzoeksbudgetten, maar ook aan concrete resultaten. Ook ambtenaren worden op concrete resultaten beoordeeld.

Geely en Volvo Gent: voorbij het zwart-witdenken

Een bijzonder interessant bezoek bracht ons bij Geely, de Chinese autogroep die onder meer eigenaar is van Volvo Cars. Daar vernamen we uit de eerste hand dat Geely de ambitie heeft om ook modellen van zijn andere merken in Europa te produceren, met de Volvo-fabriek in Gent nadrukkelijk in beeld.

Die ambitie is veelzeggend. Ze illustreert hoe de verwevenheid tussen Chinese en Europese ondernemingen veel groter is dan het klassieke onderscheid tussen 'wij' en 'zij' doet vermoeden. Europese automerken produceren in China, delen technologie en platformen met Chinese partners en maken deel uit van internationale waardeketens.

Bij Geely trof ons vooral het pragmatisme. De groep beseft dat internationale groei niet uitsluitend via export kan worden gerealiseerd. Handelsbarrières, geopolitieke spanningen en Europese bezorgdheden over industriële afhankelijkheid maken lokale productie en samenwerking steeds belangrijker.

Bestaande Europese productiecapaciteit benutten kan economisch interessanter zijn dan nieuwe fabrieken bouwen. Chinese bedrijven blijken daarvoor opvallend open te staan.

Bestaande Europese productiecapaciteit benutten kan daarbij economisch interessanter zijn dan nieuwe fabrieken bouwen. Het biedt bovendien mogelijkheden om Europese werkgelegenheid en industriële kennis te verankeren. Chinese bedrijven blijken daarvoor opvallend open te staan. Maar beseffen wij dat voldoende? Die vraag werd ons tijdens de reis meermaals gesteld.

De vraag is dan ook niet alleen hoe Europa zijn markt kan beschermen, maar vooral hoe we Chinese investeringen en technologische samenwerking kunnen inzetten om onze eigen industriële basis te versterken. Uiteraard zonder naïef te zijn over wederkerigheid, concurrentieverhoudingen en strategische afhankelijkheden.

Een andere economische logica

Bij Alibaba en LCFC - de indrukwekkende productievestiging van Lenovo in Hefei - zagen we hoe schaalvoordelen, digitalisering en doorgedreven procesorganisatie samenkomen. Vooral bij Lenovo werd tastbaar hoe geavanceerde technologie en industriële efficiëntie elkaar versterken. Massaproductie en maatwerk hoeven elkaar niet uit te sluiten.

Dat model heeft ook schaduwzijden. Overcapaciteit, scherpe prijsconcurrentie, zwakke binnenlandse consumptie en de problemen op de vastgoedmarkt maken duidelijk dat technologische vooruitgang niet automatisch gelijkstaat aan een evenwichtige economie. China is indrukwekkend, maar niet onkwetsbaar.

Het zou overigens verkeerd zijn het Chinese succes uitsluitend toe te schrijven aan subsidies en staatssturing. De resultaatgerichtheid is een gevolg van een intense concurrentie die zich niet beperkt tot het bedrijfsleven. Tijdens onze vorige reis vernamen we meermaals dat bij sommige ambtenaren tot de helft van het loon afhankelijk zou zijn van het behalen van concrete doelstellingen. Het illustreert hoe sterk de nadruk ligt op uitvoering en resultaat. 

Wat kunnen Europese ondernemers leren?

De reis was geen pleidooi om het Chinese model te kopiëren. Daarvoor verschillen onze maatschappelijke, politieke en economische uitgangspunten te sterk. 

Wel confronteert China ons met enkele ongemakkelijke vragen. Waarom duurt het in Europa zo lang om nieuwe technologie op te schalen? Waarom slagen we er onvoldoende in onze wetenschappelijke kennis te vertalen in industriële toepassingen? En hoe kunnen we ondernemingen meer ruimte geven om te investeren, te experimenteren en te groeien?

Misschien is dat wel de belangrijkste les van deze China Deep Dive: innovatie zonder uitvoering creëert weinig economische waarde. Technologie wordt pas een concurrentieel voordeel wanneer ze daadwerkelijk haar weg vindt naar de markt.

Deuren openen, inzichten verruimen

Dankzij onze Chinese partners kregen we toegang tot ondernemingen, bedrijfsleiders en technologische ontwikkelingen die doorgaans moeilijk bereikbaar zijn. De reis leverde niet alleen nieuwe inzichten op, maar versterkte ook een uitgebreid netwerk van contacten in uiteenlopende sectoren en Chinese steden. 

Wie China beter wil begrijpen of nieuwe mogelijkheden wil verkennen, weet alvast waar hij kan aankloppen. Want wie de toekomst van onze economie mee vorm wil geven, kan vandaag moeilijk om China heen.