Hoe realistisch is Trumps plan om de dollar te verzwakken?

Tot opluchting van Europa, bevestigde Donald Trump de steun en betrokkenheid van de VS aan de NATO. Toch moeten we waakzaam blijven. Het zal niet de laatste keer zijn dat de president van de VS zijn kar keert. Vraagtekens blijven bestaan bij de wijze waarop hij probeert de status van de dollar te misbruiken in functie van een disfunctionele visie op handel. Zijn dreigementen om Europa militaire steun te ontzeggen, passen daarin.  

De rol van de dollar in dit verhaal begint met ‘America first’ dat de leidende rol van de VS in de naoorlogse internationale orde in vraag stelt. Het is een beleidsshift die we qua omvang kunnen vergelijken met de loskoppeling van dollar van het goud in 1971. Sindsdien is de dollar een vlottende munt waarvan de koers fluctueert als gevolg van economische en geopolitieke variabelen. Samen met goud en enkele andere vaste waarden is de dollar de veilige haven bij uitstek. Telkens als de wereld er wat gevaarlijker uitziet of er ergens een bank dreigt omver te vallen, vluchten investeerders massaal naar de dollar. 

Al enige tijd wordt gevreesd dat Trump en zijn administratie een sluw plannetje hebben beraamd om de koers van de dollar te verzwakken zonder haar status van veilige haven in gevaar te brengen. Dit huzarenstukje vergt dat Europa en andere handelspartners bereid moeten zijn om Amerika gedurende lange tijd goedkoop geld te lenen. Om landen zover te krijgen, wil Trump eerst handelstarieven invoeren om daarna ermee dreigen de defensieparaplu van de VS weg te trekken. Wie dan capituleert en meegaat in het verhaal van een zwakke dollar, zou dan worden beloond met lagere handelstarieven. De redenering is dat landen eerder vroeg dan laat bereid zullen zijn om die prijs te betalen. 

Probleem

Wat er zich vandaag afspeelt, past nog altijd in dat scenario en de afloop blijft hoogst onzeker en zeer riskant. Problematisch is dat de handelsvisie geënt is op emoties en niet op rationaliteit. Een handelstekort of overschot heeft niet noodzakelijk iets te maken met oneerlijke handelspraktijken. De formule voor de berekening van de tarieven die de Trump-administratie in april gebruikte, brengt in dat opzicht niets bij. 

Er is echter een meer subtiel en fundamenteler probleem. De handelsbalans van een land vormt een communicerend vat met het overheidssaldo en de interne spaarbalans. Tegenover de combinatie van een groot handelstekort én een nog groter gat in de begroting enerzijds staat een groot intern spaartekort anderzijds. Lees: Amerikanen sparen niet en leven boven hun stand. Om dit gat dicht te rijden, moeten de VS elk jaar 2.500 miljard dollar lenen, waarvan een groot deel in het buitenland. Dat lukt wonderwel dankzij de status van de dollar. 

Die vlieger gaat op in zoverre dat financiële markten er kunnen op vertrouwen dat politici begrijpen dat er een link is tussen het handelssaldo, het begrotingssaldo en het spaarsaldo. Markten geloven steeds minder dat Trump en zijn administratie deze complexe relatie doorgronden. Als er al een plan is om de dollar te verzwakken, dan verkijkt het MAGA-gezelschap zich daarop. Dat de dollar dit jaar al 10% van zijn waarde verloor tegenover de euro en tal van andere munten, is in dat opzicht eerder een voetnoot.

Men kan niet én de reservemunt van de wereld willen hebben, én tegelijk de waarde van die munt laten degraderen in functie van een disfunctionele handelsvisie.

Alarmbel

Veel belangrijker is de ratingverlaging door Moody’s. Zij trokken in mei aan de alarmbel omdat ze bezorgd zijn over de snel oplopende overheidsschulden en interestbetalingen in combinatie met een snelle achteruitgang van de beleidsstandaarden. Andere alarmbellen betreffen zogenaamde anomalieën. Of spreken we beter over zwarte zwanen, zoals een verzwakkende dollar tegenover de euro terwijl de rente op Duitse staatsobligaties daalt? 

Het zijn kanaries in de koolmijn. Ze doen terugdenken aan de jaren 1980. Ook toen kende de VS het probleem van het tweelingdeficit – een groot handelstekort in combinatie met een groot overheidstekort. De Plaza-akkoorden van 1985 moesten de dollar verzwakken zodat het handelstekort zou wegsmelten, maar het bracht geen soelaas. Dat probleem stelt zich ook vandaag: men kan niet én de reservemunt van de wereld willen hebben, én tegelijk de waarde van die munt laten degraderen in functie van een disfunctionele handelsvisie.

Het tweelingdeficit zal niet vanzelf verdwijnen en vraagt dat de Amerikanen de tering naar de nering zetten. Maar dat is een veel moeilijkere boodschap om naar de kiezer te brengen. Vorig jaar lag de factuur van de interesten op Amerikaans schuldpapier al hoger dan het budget voor het ministerie van Defensie of het prijskaartje van Medicare. De kruik gaat zolang te water tot ze barst en Donald Trump doet hard zijn best om er nog wat barsten bij in te kloppen.