Het morele failliet van de FIFA

‘Een ploeg is maar zo goed als zijn laatste wedstrijd’ luidt het gekende voetbalcliché. Niet het historisch palmares maar de huidige vorm bepalen of een team wint of verliest. Hetzelfde geldt voor ethiek en reputatie. In de ogen van anderen ben je maar moreel zo goed als je laatste handelingen. Niet je morele CV maar je huidige gedrag bepalen of je vertrouwd wordt of niet. Dat geldt ook voor organisaties, en zeker voor degene die schermen met ethiek en waarden. De FIFA kan ervan meespreken.

Rode kaart

Toegegeven, de wereldvoetbalbond was in het verleden al niet meteen een toonbeeld van moreel leiderschap. Voormalig voorzitter Sepp Blatter werd in 2015 geschorst door de ethische commissie van de FIFA na aantijgingen over corruptie en schimmige betalingen aan UEFA-voorzitter Platini. Maar de ophef over de geschrapte rode kaart van de Amerikaanse spits Balogun waardoor die alsnog mocht aantreden in de cruciale match tegen België, snijdt dieper in het morele krediet van de wereldvoetbalbond. 

De beslissing van de FIFA om op expliciet verzoek van Amerikaans president Trump de schorsing van de spits in te trekken, raakt aan de kern van de FIFA’s bestaan. Dat is het organiseren en reguleren van faire internationale voetbalcompetities. Ethiek vormt daarin een speerpunt lezen we in het strategisch plan dat de FIFA in 2020 uitbracht. Het vermeldt doelstellingen als ‘het verbeteren en transparanter maken van het regelgevend kader’ en ‘het beschermen van de positieve waarden van het voetbal’.

Dat de FIFA daags voor een cruciale wedstrijd een scheidsrechterlijke beslissing terugdraait ten voordele van het thuisland en met volle steun van Trump, ontneemt de FIFA elke vorm van morele autoriteit in het uitvoeren van haar toekomstige opdracht.

De nauwe banden tussen FIFA-voorzitter Gianni Infantino en de Amerikaanse president die in aanloop van het WK al ‘de FIFA-vredesprijs’ ontving, deden het imago van de voetbalbaas al geen goed. Dat de FIFA daags voor een cruciale wedstrijd een scheidsrechterlijke beslissing terugdraait ten voordele van het thuisland en met volle steun van Trump, ontneemt de FIFA elke vorm van morele autoriteit in het uitvoeren van haar toekomstige opdracht.

Integriteit op het spel

Het doet er zelfs niet toe of de invloed van Trump bepalend was voor de beslissing. Alleen al de indruk dat dit zo was, raakt aan de geloofwaardigheid en de integriteit van de FIFA in al haar verdere beslissingen. Elke rode kaart die volgens de eigen FIFA-regels tot uitsluiting van een speler in de volgende match(en) leidt, zal voortaan ter discussie staan. Engeland en Frankrijk tekenden al beroep aan om de rode kaarten voor hun spelers op dit WK te schrappen. 

Dat er een precedent is met een geschrapte rode kaart in het WK van 1962 maakt niet veel uit. Ook dat was controversieel. De willekeur om een speler al dan niet gratie te geven na een rode kaart botst frontaal met datgene wat de federatie net moet bewaken: fair play. Niet alleen op het veld, maar ook errond. Dat vraagt een onberispelijke waakhond die zich niet inlaat met politieke inmenging.

In de match tussen de VS en België stond dan ook veel meer op het spel dan een kwalificatie voor de WK-kwartfinale. De integriteit van het voetbal zelf stond op het spel. Of zoals de Belgische Voetbalbond dat de beslissing aanvocht reageerde: ‘we verdedigen hier niet het eigen nationaal team, maar de integriteit en ethiek van het voetbal in het algemeen’. 

Dat is niet overdreven. Met een klinkende overwinning tegen de VS redden de Rode Duivels nog enigszins de meubelen voor de FIFA. Aan winst voor de Amerikanen zou steeds een geurtje van corruptie hangen. Een geurtje dat de FIFA als organisatie nog lang niet kwijt is.