Opgelet! Werknemers met eigenaarsmentaliteit

Drie jaar geleden deed VKW, onder meer met enkele publicaties van Metena, een warme oproep tot meer werknemersparticipatie. Helaas werd de soep niet echt gesmaakt. In een recent artikel* tonen we aan dat ze bij Colruyt bewijzen dat winst- en kapitaalparticipatie ook bij ons kan zorgen voor dat noodzakelijke extraatje peper en zout.

*Dit artikel verscheen eerder in Ondernemen, het ledenblad van het VKW

Onlangs kondigde de Groep Colruyt aan dat ze op een buitengewone algemene vergadering een voorstel tot splitsing van haar aandeel door 5 zal voorleggen. Die splitsing moet onder meer de toegankelijkheid van het aandeel vrijwaren voor individuele investeerders, waaronder ook de eigen medewerkers. Bij Colruyt vinden ze dat laatste blijkbaar belangrijk. Het bedrijf kent dan ook een participatieve cultuur. Dat uit zich niet alleen door veel overleg en een goede sfeer op de werkvloer maar ook door de deelname in het financieel resultaat. Het participatiesysteem, dat reeds in 1988 van start ging, werd inmiddels uitgebreid tot alle medewerkers. Alzo werd sinds 2001 voor 152 miljoen euro aan winstparticipatie onder de medewerkers uitgekeerd, daarvan 52% in cash en 48% in aandelen Colruyt.

Witte raaf

De splitsing van het aandeel is ook relevant met het oog op kapitaalverhogingen voorbehouden voor het personeel. Conform artikel 609 van het Wetboek van Vennootschappen kan op een dergelijke kapitaalverhoging een belastingvrije korting worden toegestaan. Bij Colruyt doet men zo’n operatie jaarlijks en tijdens de jongste editie onderschreven 2.491 medewerkers 101.379 aandelen wat goed is voor 13,7 miljoen euro aan kapitaalinbreng.

Spijtig genoeg is Colruyt een witte raaf. Van een participatieve geest is er in ons land hoegenaamd geen sprake. Er is heel wat koudwatervrees. Toegegeven, het wettelijk instrumentarium is beperkt. De niet-recurrente resultaatsgebonden bonus, die in 2008 werd ingevoerd, mag met 3.500 dossiers per jaar dan wel een succes heten, je kan het bezwaarlijk een participatiestelsel noemen. De participatiewet van 2001 biedt dat adequate kader wel, maar is dan weer hopeloos complex en zeer fiscaalonvriendelijk. Regelingen die onder deze wet vallen, moeten bovendien door de vleesmolen van het sociaal overleg (cf. CAO). Neem daarbij het officieel standpunt van onze vakbonden ten aanzien van financiële participatie en je begrijpt waarom zo weinig bedrijven de moed hebben om eraan te beginnen.

Vakbonden

Toch zijn er redenen te over om participatie op de beleidsagenda te zetten. Internationaal onderzoek is unisono: het is goed voor de winstgevendheid en voor de productiviteitsgroei. En de Europese Commissie schuift participatie naar voren als opstap naar creatief en innovatief ondernemerschap. Steeds meer lidstaten werken mechanismen uit om via financiële participatie een oplossing te vinden voor het gebrek aan opvolging waarmee talloze KMO-bedrijfsleiders worstelen. Frankrijk voerde al in 2006 het stelsel ‘Rachat d’Entreprises par ses Salariés (RES)’ in, waarbij eigen werknemers ondernemingen fiscaalvriendelijk kunnen overnemen. In Duitsland draait een gelijkaardig systeem proef.

Wat tevens opvalt in internationale fora is de proactieve houding van buitenlandse werknemersorganisaties. In eigen land scheren de vakbonden financiële participatie nogal gemakkelijk over een antikapitalistische kam, maar hun bezwaren vallen hoe langer hoe minder te rijmen met een vooruitstrevende visie op kennisintensief ondernemerschap. Participatie is uiteraard geen wondermiddel maar werknemers met een beetje meer eigenaarsmentaliteit zullen de concurrentiekracht van onze economie zeker geen kwaad doen.

Meer informatie omtrent financiële participatie vindt u in de volgende publicaties:

Beleidsnota Ondernemingsparticipatie 

Boek 'Participatief ondernemen' van August Van Put  

Tal van internationale organisaties bieden heel wat interessante achtergrondinformatie aan:

www.nceo.org

www.iafp.eu.com

www.snpi.nl

www.efesonline.org