Een waardengedreven onderneming is geen perfecte onderneming

Auteur: 
Rik De Wulf

Waardengedrevenheid heeft te maken met geëngageerd ondernemerschap, met gedrevenheid om een goed - ‘iets goed’ - voort te brengen. Waar we als mens en samenleving op een bepaalde manier beter van worden: welvaart, groei en succes. Maar in een bredere betekenis dan louter geldgewin.

Waarden zijn daarbij leidende principes die als wegwijzers dienen bij acties en beslissingen. Waardengedreven ondernemingen zijn daarin consistent, integer, authentiek, betrouwbaar, fair en duurzaam.

Valse noot

Als we spreken over een waardengedreven bedrijf, waar denk je aan? Waarschijnlijk denk je meteen aan een bedrijf waar je mee in contact kwam. Maar blijven je voorbeelden nog overeind als je al die kenmerken leest? Wie voldoet aan allemaal en is zo onbesproken dat hij zich met recht een waardengedreven onderneming mag noemen?

Want overal klinkt er wel een valse noot. Hoe kan het ook anders? Waardengedrevenheid is geen synoniem voor onfeilbaar.

Ideaal karakter

Ten eerste hebben waarden een ideaal karakter. Iemand zei ooit: “Ideaal is dat ik iedereen graag zie. Maar ik doe dat niet! Ik kan proberen tegen iedereen zo respectvol mogelijk te zijn, en te vermijden dat ik onterecht iemand voortrek of tekort doe. Maar ik zie niet iedereen graag! En zelfs tegen wie ik graag zie, ben ik soms ongedurig, kribbig of onmogelijk.”

Dat zegt het helemaal. We hebben intenties, voorkeuren, kwaliteiten, maar ook afweer, twijfels, angsten… Elke dag zijn we in het ongevraagde gezelschap van een troep demonen die over onze schouder meekijkt en ons, in weerwil van onze waarden, niet zelden een andere kant opstuurt. Op zoek naar snel gewin, erkenning, impact of meer van dat fraais.

Ten koste

Ten tweede gaat iets in het leven bijna altijd ten koste van iets anders. Het gemakkelijkste voor een ondernemer is puur te gaan voor aandeelhouderswaarde. Dan moet je maar naar één parameter kijken: de bottom line. De rest is ondergeschikt. Ga je voor het bredere waardenbegrip, dan moet je keuzes maken.

Dan tracht je, vanuit een positieve intentie, te streven naar een optimale balans, in voortdurende afweging van vaak strijdige belangen. Maar wat goed is voor de een, kan zijn prijs hebben voor de ander. Iedereen alles willen geven, is doodvermoeiend en frustrerend want onmogelijk.

Sommigen zeggen dat ethiek voor betere tijden is. Ze bedoelen: in harde tijden kan je verplicht zijn keuzes te maken die harde gevolgen kunnen hebben. Maar in de mooiste tuinen moet gesnoeid worden om op lange termijn leefbaar te zijn. Constructieve destructie maakt ook deel uit van waardengedrevenheid. De ethische houding ligt in het motief, en in de manier waarop.

Spanning

Waardengedrevenheid is in die spanning gaan staan. De mens centraal stellen wil zeggen: de volledige mens, met zijn lichte en donkere kant. Waardengedrevenheid is niet iets van de heiligen in de samenleving. Wel iets van mensen die vanuit een positieve houding, gedreven door een breder doel dat zin heeft, niet enkel voor zichzelf maar ook voor het grotere geheel, elke dag zoekende zijn om het meest menselijk mogelijke te doen.

En daarop aanspreekbaar zijn. Om het bij te sturen en de volgende keer beter te doen. Een voortdurend opwaarts streven in de richting van iets wat nooit af is. Zonder je te verschuilen. Ook niet achter de stelling dat waardengedreven ondernemingen nu eenmaal geen perfecte ondernemingen zijn.